Mesch is
gelegen in het Zuidelijkste puntje van Nederland, aan de grens
met de Voerstreek in België. Het dorpje Mesch zelf is een
idyllisch dorpje met oude boerderijen en holle wegen, omringd
door hoogstam fruitgaarden en heuvels.
Door Mesch lopen verschillende fiets- en wandelroutes.
Het
vertrekpunt van het welbekende
Pieterpad ligt 1 kilometer buiten Mesch.
Ook de ANWB Mergelland route (110 km)
is beslist een aanrader.
In de oude dorpskern van Eijsden
kunt u (met fiets) met het voetveer
de Maas
oversteken naar Lanaye (België).
Mesch is de ideale basis om diverse uitjes en dagtrips te
ondernemen (zie ook "nuttige
links").
Wij informeren u graag over de mogelijkheden.
Geschiedenis van Mesch
("Misj" in dialect)
Mesch wordt reeds genoemd in 882. In dat jaar bevestigt koning
Arnulf Mesch als gift aan het Mariënstift in Aken. De
nederzetting is echter al veel ouder. Op de Steenberg, aan de
rand van Mesch, is een Romeinse begraafplaats aangetroffen. En
bij opgravingen in 1979 en 1986 zijn in de omgeving van de
Steenbergweg zelfs vuurstenen voorwerpen uit de prehistorie
gevonden. Het materiaal wordt op een ouderdom van 12.000 jaar
geschat. Men vermoedt dat rendierjagers hier een uitkijkpost
annex werkplaats hebben gehad.
Tot 1794 blijft Mesch een
vrije rijksheerlijkheid onder supervisie van de proost van het
stift in Aken. Na de Franse Revolutie wordt Mesch een
zelfstandige gemeente, tot zij in 1943 bij de gemeente Eijsden
wordt gevoegd.
Bezienswaardigheden/wetenswaardigheden
In de 9e eeuw stond in Mesch, een fraai
weg-van-de-snelweg gelegen dorp, al een kerkje. De Sint
Pancratiuskerk is volgens velen de oudste kerk van
Limburg en mogelijk door keizer Karel de Grote voor
Akense kanunniken gesticht. Het zou zelfs een van de
oudste nog bestaande gebouwen van Nederland kunnen zijn.
De huidige kerk vindt zijn oorsprong in een
Karolingische veldkapel, gebouwd omstreeks het jaar 800,
wat de kolenzandsteen (zichtbaar links naast de ingang)
en de visgraatverbanden ons kunnen doen geloven. De
hoofdvorm van de gemeenschapsruimte - de elementaire
vorm van de zaal - herinnert met de vlakke houten
zoldering aan de vroegste geschiedenis. De tijd stond
evenwel niet stil: in de 15e eeuw trok men een nieuw
gotisch koor op en in de laatste jaren van de 19e eeuw
was een verlenging van het schip in westelijke richting
voltooid. Toen werd ook een nieuwe toren, na instorting
van de oude, gebouwd. In 1969 werd het geheel gerestaureerd. Binnen vinden we de houten
reliekhouder in de vorm van patroon Sint Pancratius, als
ridder met een opening in de borst, uit de 17e eeuw.
Pancratius, de
patroonheilige, stierf op veertienjarige leeftijd als
martelaar. Hij wordt aangeroepen als beschermer tegen
kinderziektes. De jaarlijks terugkerende en drukbezochte
kinderzegening is daar een uiting van. Al in de 19e eeuw
trokken pelgrims uit het Belgische grensgebied en de
omgeving van Mesch naar de kerk om Pancratius’ hulp in
te roepen tegen kinderziektes, eczeem, huiduitslag en
jicht. De bedevaart heeft zich op kleine schaal tot op
heden gehandhaafd. In de kerk staat een houten beeld van
Sint Pancratius met daarin, zichtbaar achter glas, een
relikwie. In de kerk kunt u een noveenkaars kopen die
gegarandeerd negen dagen brandt. (3023) Bij de kerk
staat een monument ter ere van Sint Pancratius die samen
met Servatius en Bonifatius de drie IJsheiligen vormt.
Hun naamdag wordt gevierd op 12, 13 en 14 mei. Volgens
de volksweerkunde is het dan koud en guur weer.
Het
oorlogsmonument aan de Grijzegraaf illustreert dat op 12
september 1944 de eerste bevrijders (Amerikanen) hier
Nederland binnenkwamen.
Zij behoorden tot de Old Hickory
Divisie.
Een onderdeel daarvan was het 113e
Cavalerie-eskadron, bijgenaamd Red Horse.
In 1994 is ter
gelegenheid van de vijftigjarige bevrijding, een nieuw
aangelegde straat in Mesch hiernaar genoemd: de Red Horsestraat.
De huidige Laathof
(Langstraat 3) dateert uit 1721 en behoorde tot het Mariënstift in Aken. Jaarlijks moesten de ‘laten’, de
halfvrije burgers, hun cijnzen betalen aan de Laathof.
De oorsprong van deze Laathof gaat zeker terug tot vóór
1450. De administratie en de rechtspraak in de vrije
rijksheerlijkheid Mesch vonden ook plaats in de Laathof.
Op de hardstenen latei boven de ingang staat een
Latijnse tekst. In het Nederlands vertaald luidt deze
als volgt: "Schep mij een zuiver en rein hart en
vernieuw mijn kunde." Met name bij
het boerderijtje op de Stenenberg (bij de Steenbergweg)
zijn veel opnamen gemaakt voor de televisieserie
"Dagboek van een herdershond"
Natuur/cultuur/recreatie
Ten oosten van
Eijsden en ten noordwesten van Mesch werd in 2003 een
nieuw bos met een grote variatie aan bomen en struiken
aangelegd: het Mescher Plukbos. Dit bos (ca. 7 ha groot)
is het tastbare resultaat van een samenwerkingsverband
tussen onder meer de gemeente Eijsden en Stichting Het Limburgs
Landschap, waarbij het enkele jaren geleden door de
provincie Limburg ingezette beleid om meer bos in de
provincie te krijgen mede wordt uitgevoerd. De naam is
afgeleid van het naburige dorpje Mesch en de functie die
het bos zou kunnen vervullen. Bezoekers kunnen namelijk
de aanwezige bosvruchten in het oogstseizoen plukken.
Karakteristieke soorten van het bos zullen onder meer
beuk, haagbeuk, zomereik en walnoot worden (3000).